DZIŚ

dodaj wiadomość | kalendarz wydarzeń | newsletter | kontakt

Uchwalona 24 kwietnia 2003 przez Sejm RP wraz z przepisami wprowadzającymi

Ustawa o działalności pożytku publicznego i wolontariacie została uchwalona przez Sejm RP 24 kwietnia 2003 roku. Tego samego dnia uchwalono także Przepisy wprowadzające do ustawy o działalności pożytku publicznego i wolontariacie, które mają na celu umiejscowienie jej w systemie prawa.

Ustawa o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie obejmuje swoim zakresem głównie stowarzyszenia, fundacje (z wyłączeniem fundacji tworzonych przez partie polityczne) oraz kościelne (wyznaniowe) osoby prawne, jeśli ich cele statutowe obejmują prowadzenie działalności pożytku publicznego.

Ustawa reguluje prowadzenie działalności pożytku publicznego przez organizacje pozarządowe, tryb, zasady i formy zlecania realizacji zadań publicznych przez administrację publiczną organizacjom pozarządowym, uzyskiwanie przez organizacje statusu organizacji pożytku publicznego oraz nadzór nad działalnością organizacji pożytku publicznego, a także warunki wykonywania świadczeń przez wolontariuszy.

Zgodnie z definicją zawartą w ustawie organizacjami pozarządowymi są stowarzyszenia, fundacje oraz utworzone na podstawie przepisów ustaw osoby prawne lub jednostki nieposiadające osobowości prawnej, które nie są jednostkami sektora finansów publicznych oraz które nie działają w celu osiągnięcia zysku.

Zgodnie z ustawą działalnością pożytku publicznego jest działalność społecznie użyteczna, prowadzona przez organizację pozarządową w sferze zadań publicznych określonych w art. 4 ustawy, m.in. takich jak: pomoc społeczna, działalność charytatywna, ochrona i promocja zdrowia, kultura, nauka, oświata i wychowanie, promocja i organizacja wolontariatu.

Ustawa wprowadza podział działalności statutowej organizacji na działalność nieodpłatną i działalność odpłatną. Działalnością nieodpłatną pożytku publicznego jest świadczenie usług, za które organizacja nie pobiera wynagrodzenia. Działalnością odpłatną pożytku publicznego jest działalność w zakresie wykonywania zadań należących do sfery zadań publicznych wymienionych w art. 4 ustawy, w ramach realizacji przez organizację pozarządową celów statutowych, za którą organizacja pobiera wynagrodzenia do wysokości kosztów bezpośrednich tej działalności. Działalnością odpłatną organizacji jest także sprzedaż towarów lub usług wytworzonych lub świadczonych przez osoby bezpośrednio korzystające z działalności pożytku publicznego, jak również sprzedaż przedmiotów darowizn na cele prowadzenia działalności pożytku publicznego.

Ustawa nakłada obowiązek współpracy administracji publicznej z organizacjami pozarządowymi w sferze zadań publicznych, określonych w ustawie. Ustawa przykładowo wymienia formy współpracy:

a) zlecanie organizacjom pozarządowym realizacji zadań publicznych na zasadach określonych w ustawie. Zlecanie może przyjąć dwie formy - powierzenia wykonywania zadania publicznego i udzielenia dotacji na jego realizację oraz wsparcia wykonania zadania realizowanego przez organizację i udzielania dofinansowania organizacji realizującej zadanie,

b) wzajemne informowanie się o planowanych kierunkach działalności przez organy administracji publicznej i zainteresowane organizacje, konsultowanie projektów aktów prawnych w dziedzinach dotyczących działalności statutowej pożytku publicznego organizacji, tworzenie wspólnych zespołów doradczych i inicjatywnych, składających się z przedstawicieli sektora pozarządowego i administracji publicznej.

Ustawa szczegółowo reguluje tryb zlecania realizacji zadań publicznych organizacjom pozarządowym.

O status organizacji pożytku publicznego może ubiegać się organizacja pozarządowa, która prowadzi swą działalność na rzecz ogółu społeczności lub określonej grupy wyodrębnionej ze względu na szczególnie trudną sytuację życiową lub materialną w stosunku do społeczeństwa (w odniesieniu do stowarzyszeń działalność może być prowadzona również na rzecz członków) oraz zapewni transparentność działalności merytorycznej i finansowej, a także wewnętrzną kontrolę i sprawozdawczość. Organizacje pożytku publicznego uzyskują między innymi zwolnienia z podatku dochodowego, od nieruchomości, opłaty skarbowej, opłat sądowych, podatku od czynności cywilnoprawnych. Organizacja pozarządowa nabywa status pożytku publicznego z chwilą wpisania odpowiedniej wzmianki w Krajowym Rejestrze Sądowym, dokonywanej na wniosek zainteresowanej organizacji. Nadzór nad działalnością organizacji pożytku publicznego w zakresie prawidłowości korzystania z uprawnień określonych w ustawie sprawuje minister właściwy ds. zabezpieczenia społecznego.

Ustawa stanowi o utworzeniu Rady Działalności Pożytku Publicznego - ciała opiniodawczo-doradczego ministra właściwego ds. zabezpieczenia społecznego. Do zadań Rady należy m.in. wyrażanie opinii w sprawach dotyczących stosowania ustawy, wyrażanie opinii o rządowych projektach aktów prawnych dotyczących działalności pożytku publicznego oraz wolontariatu, zbieranie i dokonywanie analizy informacji o prowadzonych kontrolach i ich skutkach. Rada składa się z dziesięciu przedstawicieli organów administracji publicznej oraz dziesięciu przedstawicieli organizacji pozarządowych, związków i porozumień organizacji oraz podmiotów kościelnych, których cele statutowe obejmują prowadzenie działalności pożytku publicznego.

Zgodnie z ustawą wolontariuszem jest osoba (fizyczna), która dobrowolnie i bez wynagrodzenia wykonuje świadczenia na rzecz:

a) organizacji pozarządowej albo podmiotów kościelnych, których cele statutowe obejmują prowadzenie działalności pożytku publicznego,

b) organów administracji publicznej,

c) jednostek podległych lub nadzorowanych przez organy administracji publicznej.

Wolontariusze nie mogą być angażowani przez firmy komercyjne albo do działalności gospodarczej prowadzonej przez wyżej wymienione podmioty.

Ustawa wprowadza możliwość przekazywania 1% podatku dochodowego przez osoby fizyczne na rzecz organizacji pożytku publicznego.

Przepisy wprowadzające ustawę o działalności pożytku publicznego

Przepisy ustawy wprowadzającej mają za zadanie umiejscowienie w systemie prawa nowej ustawy - w tym wypadku Ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie. Projekt ustawy wprowadzającej zmienił około 18 ustaw obowiązujących w czasie uchwalania Ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie.

Ustawa ta zawiera dwa istotne elementy pośrednio związane z ustawą główną. Zmieniono Prawo o stowarzyszeniach. Celem wprowadzonej zmiany było zniesienie opłat rejestracyjnych w przypadku stowarzyszeń rejestrowanych w rejestrze stowarzyszeń i innych instytucji nie nastawionych na zysk Krajowego Rejestru Sądowego.

W ustawie stworzono także możliwość nieopodatkowanego inwestowania kapitałów organizacji w bony i obligacje skarbowe bezpośrednio, a w inne papiery wartościowe za pośrednictwem wyspecjalizowanej firmy inwestycyjnej lub poprzez zakup jednostek uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych.