Ostatnie posiedzenie Rady Działalności Pożytku Publicznego II kadencji
Rada Działalności Pożytku Publicznego II kadencji zebrała się po raz ostatni 20 stycznia 2009. W spotkaniu udział wziął m.in. minister Jarosław Duda, sekretarz stanu w Ministerstwie Pracy i Polityki Społecznej i współprzewodniczący RDPP oraz minister Elżbieta Chojna-Duch, podsekretarz stanu w Ministerstwie Finansów. W trakcie posiedzenia podsumowywano przede wszystkim bieżącą kadencję Rady, choć nie był to jedyny z punktów programu.
Zobacz także:
Zobacz serwis:
Najważniejsze sukcesy II RDPP
Do sukcesów członkowie RDPP zaliczyli między innymi działania, które doprowadziły do przyjęcia korzystniejszych przepisów dotyczących opodatkowania darowizn rzeczowych. Przypomnijmy, że od 2007 r. przedsiębiorcy ofiarujący żywność na cele charytatywne mogą znacznie obniżyć podatek od przekazywanych towarów, samemu ustalając „cenę” produktów, na moment ich przekazania. Ponadto od niedawna dary żywnościowe przekazywane na działalność dobroczynną można wliczać w koszty prowadzenia działalności gospodarczej. Wspomniano również o uproszczeniu mechanizmu przekazywania 1 proc., do którego Rada bardzo się przyczyniła. Zespół ds. Funduszy działający w ramach RDPP mógł pochwalić się dużym wkładem w opracowanie zasad wydatkowania pieniędzy z tzw. „funduszy norweskich”, uznawanych za wzór do naśladowania oraz zasad rozdysponowania „funduszy szwajcarskich”, które ponoć mają być jeszcze doskonalsze. Rada włożyła także wiele wysiłku w dopracowanie regulaminu Funduszu Inicjatyw Obywatelskich (o czym dalej będzie jeszcze mowa). Warto też przy tej okazji nadmienić, że dzięki aktywności członków reprezentujących środowiska pozarządowe udało się przyjąć nową Strategię Wspierania Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego i doprowadzić do ustabilizowania FIO w formie rządowego programu operacyjnego.
Do sukcesów RDPP na polu finansowym należałoby dodać również fakt, że zdołała ona obronić odpisy podatkowe od darowizn przekazywanych przez osoby prawne, które co warto przypomnieć, były poważnie zagrożone latem 2006 r. Natomiast wśród innych osiągnięć wymieniono skuteczny wpływ na posłów i senatorów, którzy nie tylko po wyborach w 2007 r. zdecydowali się podtrzymać funkcjonowanie Parlamentarnego Zespołu ds. Współpracy z Organizacjami Pozarządowymi, ale także doprowadzili do utworzenia stałej sejmowej podkomisji zajmującej się problematyką trzeciego sektora. Ponadto, udało się doprowadzić do odnowienia bezpośrednich kontaktów Rady z Komisją Trójstronną (wydaje się jednak, iż jest to umiarkowany sukces, ponieważ odbyło się tylko jedno spotkanie przedstawicieli RDPP z członkami Komisji, trudno więc powiedzieć jak te relacje będą wyglądały w przyszłości).
Czego II RDPP nie udało się osiągnąć i czym nowa Rada powinna zająć się w pierwszej kolejności
Do porażek odchodzący członkowie RDPP zaliczyli fakt, że nie udało im się doprowadzić do przyśpieszenia prac nad nowelizacją ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (przypomnijmy, że projekt zmian nie trafił nawet jeszcze do Sejmu). Nie udało się również przekonać projektodawców zmian do zaakceptowania wielu propozycji zgłaszanych przez Radę (między innymi postulatów dotyczących głębokich zmian w funkcjonowaniu RDPP i podniesienia jej rangi przez usytuowanie jej bliżej szefa rządu). Niemniej, uczestnicy spotkania wyrazili zadowolenie z faktu, że dzięki naciskom Rady proces tworzenia tej nowelizacji był bardzo otwarty na dialog ze wszystkimi zainteresowanymi. Nie przyniosły efektów wysiłki Rady zmierzające do uproszczenia zasad prowadzenia księgowości w małych organizacjach pozarządowych, nie udało się też doprowadzić do zwolnienia z opodatkowania tzw. „charytatywnych SMS-ów” oraz usług świadczonych pro-bono na rzecz organizacji pozarządowych.
O zasługach Rady Działalności Pożytku Publicznego II kadencji i porażkach więcej można będzie za pewne przeczytać w raporcie podsumowującym jej pracę, który zostanie niebawem przygotowany i opublikowany na stronach Departamentu Pożytku Publicznego MPiPS.
W kwestii podsumowania działalności Rady głos zabrała również wiceminister finansów Elżbieta Chojna-Duch. Wyraziła ona zadowolenie ze zmian dotyczących mechanizmu 1 proc. oraz podatku VAT od darowizn rzeczowych zapowiadając ewentualne dalsze prace nad udoskonaleniem tych przepisów. Wspomniała również, że resort finansów jest skłonny jeszcze raz zastanowić się na kwestią uproszczeń w rachunkowości dla małych organizacji. Zamykając tę cześć posiedzenia minister Duda zadeklarował, że jest otwarty na dyskusję odnośnie usytuowania RDPP, zmiany jej kompozycji i zwiększenia jej kompetencji nadmieniając, że odpowiednie zmiany mogą się jeszcze dokonać przy okazji aktualnych prac nad projektem nowelizacji ustawy o działalności pożytku publicznego, np. na etapie prac parlamentarnych. Obiecał również, że nie zaprzestanie wspólnych działań z nową Radą, zmierzających do zwiększenia zasobów Funduszu Inicjatyw Pozarządowych (przypomnijmy, że mimo wstępnych ustaleń nie udało się w tym roku zwiększyć środków FIO do kwoty 90 mln zł). Następna kadencja RDPP, ma więc już niejedną konkretną kwestię do poruszenia.
Ostatnie, najważniejsze działania II RDPP
W trakcie posiedzenia poruszano jeszcze wiele innych kwestii, dotyczących między innymi realizacji projektów w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki, współpracy organizacji pozarządowych i administracji publicznej przy promocji mechanizmu 1 proc., czy ostatnich zmian w prawie przewidujących konieczność zatrudniania specjalistów od zabezpieczenia przeciwpożarowego (ta ostatnia kwestia nie wzbudziła zbyt długiej dyskusji, ponieważ jak się okazało, niebawem feralny przepis zostanie zmieniony, a póki co inspektoraty pracy nie zamierzają egzekwować sankcji za jego nieprzestrzeganie). Kończąc to krótkie sprawozdanie z pewnością należałoby jednak wspomnieć szerzej o dwóch istotnych kwestiach, które dyskutowano w trakcie spotkania.
Pierwsza wiązała się usprawnieniami dotyczącymi mechanizmu 1 proc. i propagowania właściwego kształtu tej instytucji. Członkowie Rady oraz przedstawiciele Departamentu Pożytku Publicznego MIPS zgodzili się co do tego, że generalnie należy dążyć do utrwalenia obecnego, uproszczonego sposobu przekazywania 1 proc. na rzecz organizacji pożytku publicznego. W tym celu należy między innymi skłonić resort finansów do rezygnacji z umieszczania w formularzach podatkowych specjalnych pól za pośrednictwem, których podatnik może przekazywać instrukcje dla organizacji OPP odnośnie wykorzystania 1 proc. (np. poleceń, aby przekazana pieniądze wykorzystać na rzecz konkretnej osoby). Uznano, że taka praktyka przyczynia się do szkodliwego pomieszania idei 1 proc. ze zwykłą filantropią (która przypomnijmy powinna być realizowana za pośrednictwem darowizn). Ponadto obecny kształt formularzy podatkowych PIT za pośrednictwem, których można przekazywać 1 proc. stoi w sprzeczności przepisami i duchem ustawy o działalności pożytku publicznego. Przewiduje ona, że 1 proc. jest przekazywany na działalność w sferze pożytku publicznego, a nie na wykonywanie konkretnych czynności przez organizację OPP. Formularze będzie można zmienić dopiero za dwa lata, ale być może już teraz Rada, zanim zakończy swoją kadencję, zdąży sformułować stanowisko dla ministra finansów dotyczące między innymi tej kwestii.
Druga sprawa o której warto wspomnieć na zakończenie dotyczy Funduszu Inicjatyw Obywatelskich. Jak już wspomniano, nie udało się zwiększyć środków FIO do wysokości 90 mln zł, ale i tak przybędzie mu ponad 2 mln zł więcej niż w zeszłym roku, co da ostatecznie kwotę 62 570 000 zł. Jednak najistotniejsze zmiany dotyczą zasad konkursu w ramach, którego pieniądze są rozdysponowywane. Regulamin konkursu zostanie uproszczony. Nowe zasady przewidują m.in., że na etapie składania wniosku będą wystarczały jedynie wersje elektroniczne, do których będzie potrzebny tylko jeden załącznik – zaświadczenie zawierające nazwiska osób upoważnionych do podpisu (nie będzie więc potrzebny np. wyciąg z KRS, a wersja papierowa z podpisami będzie składana dopiero na okoliczność podpisania umowy). Próg najwyższej dotacji zostanie podniesiony do wysokości 300 tys., wzrośnie również minimalna kwota o którą będzie można wnioskować (do 10 tys. zł). Wielkość wkładu rzeczowego do projektu została zróżnicowana ze względu na wartość projektu, co ma być korzystne dla małych organizacji (np. przy wnioskach do 40 tys. wkład będzie wynosił 10 proc., ale będzie mógł mieć charakter tylko rzeczowy). Limit środków, które będzie można przeznaczyć na wzmocnienie infrastruktury organizacji (np. zakup sprzętu) zwiększy się z 5 do 10 proc., do tego samego poziomu będzie można przesuwać środki między pozycjami budżetu projektu. Ponadto będzie można składać wnioski na realizacje projektów dwuletnich.
Wprowadzone zostaną także specjalne kryteria strategiczne promujące niewielkie organizacje, działające w relatywnie małych społecznościach, realizujących projekty w regionach o niskiej aktywności obywatelskiej i dużym poziomie ubóstwa (np. w woj. Świętokrzyskim) lub starające się o środki na projekty skierowane do osób wchodzących i schodzących z rynku pracy. Preferowane będą organizacje zarejestrowane nie wcześniej niż przed rokiem 2007 r. i wnioskujące o mniej niż 100 tys. zł. Z ważniejszych zmian, które pojawią się w nowych zasadach należy wspomnieć o obowiązku przedłożenia weksla in blanco, który będzie stanowił zabezpieczenie dla projektów o wartości większej niż 250 tys. zł. Istotna zmiana w funkcjonowaniu FIO nastąpi w 2010, gdy do życia zostanie powołany komitet monitorujący. Nowe zasady FIO zostały zaaprobowane przez Radę, ich pełna treść niebawem pojawi się na stronach internetowych Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej.
Ostatnie posiedzenie II kadencji Rady Działalności Pożytku Publicznego kończyła krótka dyskusja nt. projektów realizowanych w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki. Niebawem powinna zapaść decyzja ministra pracy i wyborze nowych członków RDPP.
